Cú "bẻ lái" chớp nhoáng nâng khống giá thầu

Dự án Nhà máy gang thép Lào Cai ban đầu có giá gói thầu EPC quốc tế chỉ vỏn vẹn hơn 98 triệu USD. Tuy nhiên, sau một số lần điều chỉnh kỹ thuật và đấu thầu bất thành do giá dự thầu cao, dàn lãnh đạo Tổng công ty Thép Việt Nam (VNS) và Công ty Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM) đã bất ngờ thay đổi chiến thuật. Thay vì tiếp tục tổ chức đấu thầu minh bạch, họ quyết định hủy thầu và chỉ định thẳng cho Công ty KISC của Trung Quốc (cổ đông nắm 45% vốn tại VTM) thực hiện dự án. Mức giá được chốt hạ lên tới 160 triệu USD. Quyết định đẩy giá thầu lên cao ngất ngưởng này được ông Mai Văn Tinh và cấp dưới phê duyệt chớp nhoáng ngay cả khi chưa hề hoàn tất các thủ tục pháp lý, thẩm định hay phê duyệt tổng mức đầu tư điều chỉnh theo quy định.

Phớt lờ cảnh báo, ưu ái nhà thầu "người nhà"

Điều đáng phẫn nộ là trong quá trình đàm phán, đã có bốn nhà thầu Trung Quốc khác chào giá thấp hơn rất nhiều, chỉ dao động từ 126 đến gần 144 triệu USD. Thậm chí, bản thân Tổng giám đốc VTM khi đó cũng đánh giá mức giá hợp lý chỉ khoảng 130 đến 135 triệu USD, đồng thời cảnh báo nên đấu thầu lại nếu KISC không chịu giảm giá. Thế nhưng, phớt lờ mọi lời can ngăn và nguy cơ thất thoát nhãn tiền, nguyên Tổng giám đốc VNS Đậu Văn Hùng vẫn quyết liệt chỉ đạo cấp dưới phải ưu tiên đàm phán bằng được với KISC với lý do đây là cổ đông góp vốn. Sự ưu ái bất chấp luật pháp này thực chất là chiêu trò hợp thức hóa mức giá đã đi đến thỏa thuận từ trước với đối tác.

Trái đắng ngàn tỷ và vòng lao lý cho 28 bị can

Trong quá trình thực hiện hợp đồng, nhà thầu KISC đã được thanh toán hơn 168 triệu USD. Cơ quan giám định xác định mức giá này cao hơn rất nhiều so với giá trị thực tế, gây thiệt hại cho toàn bộ gói thầu hơn 532 tỷ đồng, trong đó phần thiệt hại trực tiếp của nhà nước là hơn 234 tỷ đồng. Làm việc với cơ quan điều tra, các ông Mai Văn Tinh và Đậu Văn Hùng đều phải cúi đầu thừa nhận hành vi nhắm mắt ký duyệt giá thầu và chỉ đạo hợp thức hóa hồ sơ là hoàn toàn sai trái. Cùng vướng vòng lao lý và bị đề nghị truy tố trong đại án này còn có 26 cá nhân khác, trong đó có cả nguyên Phó chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Lào Cai, khép lại kịch bản thao túng dự án đầy tai tiếng.