Trung Đông 24 giờ qua: Mỹ - Iran chạy đua ngoại giao giữa nguy cơ chiến sự bùng phát trở lại

Qatar và Pakistan lao vào cuộc đua hòa giải Mỹ - Iran

Theo Reuters và AP, một phái đoàn đàm phán của Qatar đã tới Tehran trong ngày 22/5 để tham gia nỗ lực trung gian nhằm thúc đẩy thỏa thuận hạ nhiệt xung đột giữa Washington và Tehran. 

Song song đó, Pakistan cũng tăng tốc vai trò trung gian khi Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan Asim Munir có mặt tại Iran để thúc đẩy tiến trình thương lượng. Tuy nhiên, phía Tehran tuyên bố “những khác biệt vẫn sâu sắc và đáng kể”, cho thấy khoảng cách giữa hai bên chưa dễ san lấp. 

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thừa nhận các cuộc tiếp xúc mới chỉ đạt “một số tiến triển nhỏ”, trong khi Washington vẫn duy trì sức ép quân sự và kinh tế với Iran. 

Theo giới quan sát, việc hàng loạt quốc gia vùng Vịnh đồng loạt tham gia trung gian cho thấy các nước Arab đang đặc biệt lo ngại nguy cơ chiến sự lan rộng, nhất là sau các đợt tập kích tên lửa và UAV từng đánh trúng hạ tầng năng lượng trong khu vực.

Eo biển Hormuz tiếp tục là “thùng thuốc súng” của thế giới

Điểm nóng lớn nhất vẫn là eo biển Hormuz — tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí LNG toàn cầu. 

Reuters dẫn lời cố vấn ngoại giao UAE Anwar Gargash cảnh báo khả năng đạt được thỏa thuận Mỹ - Iran hiện chỉ ở mức “50-50”, đồng thời nhấn mạnh bất kỳ cuộc đối đầu quân sự mới nào quanh Hormuz đều có thể gây cú sốc lớn cho kinh tế toàn cầu. 

Trong khi đó, nhiều nguồn tin quốc tế cho biết Mỹ vẫn duy trì hiện diện quân sự dày đặc tại Vịnh Ba Tư nhằm bảo vệ các tuyến hàng hải và ngăn Iran mở rộng kiểm soát thực địa tại Hormuz. 

Các cuộc đụng độ nhỏ lẻ giữa tàu chiến Mỹ và lực lượng Iran quanh khu vực này tuy chưa bùng phát thành giao tranh quy mô lớn nhưng đang khiến thị trường năng lượng toàn cầu đặc biệt nhạy cảm.

Giới phân tích nhận định Hormuz hiện không chỉ là điểm nóng quân sự mà còn là “van điều tiết” kinh tế toàn cầu. Chỉ cần xuất hiện tín hiệu phong tỏa hoặc gián đoạn vận tải, giá dầu và phí bảo hiểm hàng hải có thể lập tức tăng mạnh.

Israel tiếp tục tăng hiện diện quân sự

Trong một diễn biến đáng chú ý, Financial Times công bố hình ảnh vệ tinh cho thấy hơn 50 máy bay tiếp dầu quân sự Mỹ đang được triển khai tại sân bay Ben Gurion của Israel. 

Theo giới quân sự, việc duy trì số lượng lớn máy bay tiếp dầu cho thấy Washington và Tel Aviv vẫn chuẩn bị cho khả năng tiến hành các chiến dịch không kích tầm xa nếu đàm phán với Iran đổ vỡ.

Động thái này cũng phản ánh sự nghi ngờ của Israel đối với tiến trình ngoại giao hiện nay. Chính quyền Thủ tướng Benjamin Netanyahu được cho là vẫn muốn duy trì áp lực quân sự tối đa nhằm buộc Tehran nhượng bộ sâu hơn về chương trình hạt nhân. 

Nguy cơ chiến tranh chưa hề biến mất

Dù các nỗ lực ngoại giao đang được thúc đẩy mạnh mẽ, Trung Đông vẫn đứng trước nguy cơ bùng phát một vòng xoáy xung đột mới.

Theo Wall Street Journal, Mỹ và Israel đã chuẩn bị các kịch bản tấn công giới hạn nhằm vào hạ tầng kinh tế và quân sự của Iran nếu tiến trình hòa đàm thất bại trong vài ngày tới. 

Ở chiều ngược lại, Tehran tiếp tục phát tín hiệu cứng rắn khi tuyên bố sẽ đáp trả mạnh nếu bị tấn công và không chấp nhận từ bỏ hoàn toàn chương trình làm giàu uranium.

Các chuyên gia địa chính trị nhận định Trung Đông hiện đang ở trạng thái “ngừng bắn có điều kiện”, nơi mà ngoại giao và quân sự song song tồn tại. Chỉ một vụ tập kích ngoài ý muốn tại Hormuz, Iraq, Syria hay Biển Đỏ cũng có thể khiến toàn bộ khu vực rơi trở lại vòng xoáy chiến tranh diện rộng.

Trong bối cảnh đó, thị trường dầu mỏ, vận tải biển và chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục là những “con tin” lớn nhất của cuộc đối đầu Mỹ - Iran hiện nay.